Cư dân thuế của Úc phải khai báo thu nhập toàn cầu. Bài viết tổng hợp dựa trên thông tin chính thức: cơ chế CRS tự động thông báo tài khoản tài chính nước ngoài cho ATO, ngoại lệ temporary resident, điều chỉnh đánh thuế hai lần (FITO) và thủ tục tự nguyện khai báo.
Người là cư dân thuế của Úc (Australian resident for tax purposes) có nghĩa vụ khai báo trong tax return của Úc không chỉ thu nhập kiếm được tại Úc mà cả thu nhập toàn cầu (worldwide income). Điển hình là thu nhập cho thuê từ bất động sản để lại ở quê nhà, lãi tiền gửi, cổ tức cổ phiếu, một số khoản lương hưu nước ngoài và lãi từ việc bán tài sản ở nước ngoài. Nếu không khai báo, bạn có thể bị tính tiền phạt và lãi, và do cơ chế trao đổi thông tin tự động CRS được giải thích bên dưới, giả định "không khai thì không ai biết" không còn đứng vững.
Ngay cả khi không có thường trú hay quốc tịch, bạn vẫn có thể là cư dân thuế. ATO xác định dựa trên 4 tiêu chí: resides test (thực tế sinh sống), domicile test (nơi đặt gốc rễ cuộc sống), 183-day test (lưu trú từ 183 ngày trở lên trong năm tài chính) và Commonwealth superannuation test. Ngược lại, người giữ visa tạm trú dù được xác định là cư dân thuế vẫn có thể được áp dụng ngoại lệ temporary resident (mục 4). Nếu tình huống khó xác định, chẳng hạn sống qua lại giữa hai nước, thì cần đánh giá theo hoàn cảnh từng người — hãy tham khảo đại lý thuế đã đăng ký với TPB.
Thu nhập nước ngoài không khai bằng tờ khai riêng mà được đưa vào mục foreign income trong tờ khai thuế thu nhập của Úc (tax return) nộp hằng năm. Năm tài chính của Úc kéo dài từ ngày 1/7 đến ngày 30/6, và nếu tự khai, hạn chót thường là ngày 31/10 (có thể được gia hạn nếu dùng đại lý thuế đã đăng ký). Mọi khoản thu nhập, khấu trừ và thuế đã nộp ở nước ngoài đều phải quy đổi sang đô la Úc (AUD) khi kê khai.
Úc đã ký hiệp định thuế (tax treaty) với nhiều quốc gia để phân định quyền đánh thuế, và khoản thuế đã nộp ở nước ngoài có thể được khấu trừ vào số thuế phải nộp tại Úc dưới dạng foreign income tax offset (FITO). Cũng có quy định đơn giản hóa: nếu số tiền yêu cầu từ A$1,000 trở xuống thì có thể yêu cầu mà không cần tính hạn mức (kiểm tra tiêu chí mới nhất với ATO). Hạn mức khấu trừ và việc áp dụng hiệp định khác nhau theo từng trường hợp, nên an toàn nhất là giao phần tính toán cho đại lý thuế đã đăng ký với TPB.
Hướng dẫn này chỉ đề cập nghĩa vụ ở phía Úc. Nghĩa vụ khai báo, nộp thuế theo luật thuế nước quê nhà cần được xác nhận riêng với cơ quan thuế và chuyên gia của nước đó. Theo luật Úc (Tax Agent Services Act), chỉ đại lý thuế đã đăng ký với TPB mới được tư vấn thuế cho từng cá nhân và khai thuế thay.
Các khoản phải khai tiêu biểu gồm thu nhập cho thuê bất động sản ở nước ngoài (các khoản khấu trừ như lãi vay, phí quản lý, khấu hao phải tính lại theo quy tắc của Úc), lãi tiền gửi, cổ tức cổ phiếu, một số khoản lương hưu nước ngoài và lãi vốn từ việc bán tài sản ở nước ngoài (CGT). Nếu bạn nắm cổ phần trong công ty hay quỹ tín thác ở nước ngoài, các quy định về attributed foreign income có thể được áp dụng — phạm vi rất rộng, nên đừng tự ý bỏ các khoản không chắc chắn mà hãy xác nhận với đại lý thuế.
Hồ sơ nhìn chung phải lưu giữ tối thiểu 5 năm sau khi khai. Nên sắp xếp sẵn giấy tờ bằng tiếng nước ngoài để có thể nộp ngay khi được yêu cầu.
Đây là 4 tình huống thường gặp khi khai báo thu nhập nước ngoài. Hãy xem bạn thuộc trường hợp nào. Việc áp dụng trên thực tế có thể khác tùy hoàn cảnh cá nhân.
Cư dân thuế (trừ người thuộc diện ngoại lệ temporary resident) phải khai thu nhập cho thuê ở quê nhà tại Úc. Các khoản khấu trừ được áp dụng theo quy tắc của Úc, nên không được bê nguyên kết quả tính ở quê nhà sang. Các chi tiết như cách xử lý lỗ ròng hãy xác nhận với đại lý thuế.
Lãi tiền gửi và cổ tức cổ phiếu ở nước ngoài là những khoản tiêu biểu được tự động thông báo cho ATO qua CRS. Dù số tiền nhỏ vẫn thuộc diện phải khai, và thuế bị khấu trừ tại nguồn ở nước ngoài có thể được điều chỉnh qua FITO.
Khi cư dân thuế bán bất động sản, cổ phiếu ở nước ngoài, giao dịch có thể chịu CGT của Úc. Có các quy tắc đặc biệt, chẳng hạn quy định coi giá thị trường tại thời điểm trở thành cư dân Úc là giá vốn, nên bắt buộc phải tham khảo đại lý thuế trước khi bán.
Nhiều người giữ visa tạm trú, nếu đáp ứng điều kiện, được miễn phần lớn thu nhập nước ngoài (trừ một số khoản như thu nhập từ công việc thực hiện ở nước ngoài trong thời gian mang tư cách temporary resident). Tuy nhiên, việc được cấp thường trú là bước ngoặt khiến ngoại lệ này biến mất, vì vậy nhất định hãy rà soát trước và sau thời điểm nhận thường trú.
Khai báo thu nhập nước ngoài suy cho cùng là cuộc chiến chuẩn bị giấy tờ. Tạo thói quen với 5 việc sau, bạn sẽ không bối rối khi mùa khai thuế đến.
Rắc rối về thu nhập nước ngoài phần lớn không phải do cố ý trốn thuế mà do "không biết". Dưới đây là 5 hiểu lầm thường gặp.
Hướng dẫn chính thức về nghĩa vụ khai báo thu nhập nước ngoài và thu nhập toàn cầu — các loại thu nhập phải khai và quy tắc quy đổi sang AUD
Hướng dẫn chính thức về tiêu chí xác định cư dân thuế (resides, domicile, 183 ngày, superannuation test) và về temporary resident
Giải thích chính thức về cơ chế trao đổi thông tin tự động CRS — những thông tin tài khoản tài chính nào được trao đổi với ATO và bằng cách nào
Hướng dẫn chính thức về cách tự nguyện khai báo (voluntary disclosure) và tiêu chí giảm tiền phạt
Sổ đăng ký chính thức đại lý thuế và BAS agent của TPB — kiểm tra tình trạng đăng ký và lịch sử bị xử lý kỷ luật
Loại visa và việc xác định cư dân thuế là hai chuyện riêng biệt. Ngay cả khi giữ visa working holiday, du học hay làm việc, tùy theo thực tế sinh sống bạn vẫn có thể trở thành cư dân thuế, và nếu là cư dân thuế thì về nguyên tắc toàn bộ thu nhập toàn cầu đều thuộc diện phải khai báo. Tuy nhiên, nhiều người giữ visa tạm trú có thể được miễn phần lớn thu nhập nước ngoài theo ngoại lệ temporary resident, vì vậy hãy xác nhận trường hợp của bản thân qua tiêu chí chính thức của ATO và đại lý thuế đã đăng ký với TPB.
CRS (Common Reporting Standard) là chuẩn quốc tế về trao đổi tự động thông tin tài khoản tài chính giữa các quốc gia; Úc áp dụng từ tháng 7/2017, thực hiện đợt trao đổi đầu tiên năm 2018, và hiện có hơn 100 quốc gia, vùng tài phán tham gia. Khi tổ chức tài chính ở nước tham gia báo cáo số dư, tiền lãi, cổ tức... trong tài khoản của cư dân thuế Úc cho cơ quan thuế nước mình, thông tin đó sẽ được chuyển tự động đến ATO. Giả định "giấu tài khoản nước ngoài thì không ai biết" không còn đúng trong cơ chế này nữa.
Bất kể việc đã nộp thuế ở quê nhà, cư dân thuế của Úc vẫn có nghĩa vụ khai báo riêng tại Úc. Tuy nhiên, để tránh đánh thuế hai lần, đã có hiệp định thuế (tax treaty) và cơ chế foreign income tax offset (FITO), cho phép khấu trừ khoản thuế đã nộp ở nước ngoài vào số thuế phải nộp tại Úc. Cách tính hạn mức khấu trừ và việc áp dụng hiệp định khác nhau theo từng trường hợp, nên hãy xác nhận với đại lý thuế đã đăng ký với TPB.
Trước hết cần xác định bạn có phải là cư dân thuế hay không. Ngay cả khi là cư dân thuế, nếu bạn giữ visa tạm trú và đáp ứng các điều kiện temporary resident (cả bạn lẫn vợ/chồng đều không phải là cư dân Úc theo Social Security Act 1991, v.v.), phần lớn thu nhập đầu tư ở nước ngoài có thể được miễn. Tuy nhiên, một số khoản như thu nhập từ công việc thực hiện ở nước ngoài trong thời gian mang tư cách temporary resident vẫn chịu thuế, vì vậy nhất định hãy kiểm tra điều kiện và phạm vi ngoại lệ trong hướng dẫn chính thức của ATO.
Khi tư cách temporary resident chấm dứt, chẳng hạn do được cấp thường trú, quyền miễn thu nhập nước ngoài sẽ mất đi, và từ thời điểm đó toàn bộ thu nhập toàn cầu — bao gồm thu nhập cho thuê, tiền lãi, cổ tức ở quê nhà — đều chịu thuế tại Úc. Về mặt CGT, có quy định theo đó tài sản ở nước ngoài nhìn chung được xem như được mua với giá thị trường tại thời điểm chuyển đổi đó, vì vậy hãy chuẩn bị sẵn tài liệu chứng minh giá thị trường và rà soát chi tiết áp dụng cùng đại lý thuế đã đăng ký với TPB.
Bạn có thể sửa các tờ khai trước đây qua cơ chế voluntary disclosure (tự nguyện khai báo) của ATO. Nếu tự nguyện khai báo trước khi ATO thông báo điều tra, kiểm toán (audit), tiền phạt (shortfall penalty) nhìn chung có thể được giảm tới 80%; sau khi đã có thông báo thì mức giảm sẽ ít hơn nhiều. Nếu liên quan đến nhiều năm hoặc số tiền lớn, an toàn nhất là tiến hành thông qua đại lý thuế đã đăng ký với TPB.
Khi cư dân thuế của Úc (trừ người thuộc diện ngoại lệ temporary resident) bán bất động sản ở nước ngoài, giao dịch có thể thuộc diện khai báo CGT (thuế lãi vốn) tại Úc. Có các quy định đặc biệt, chẳng hạn giá vốn được tính theo giá thị trường tại thời điểm bạn trở thành cư dân Úc, và thuế đã nộp ở quê nhà có thể được điều chỉnh qua FITO. Vì đây là khoản tiền lớn, nhất định hãy tham khảo đại lý thuế đã đăng ký với TPB trước khi bán.
